جزئیات وقایع شب ۱۸ و ۱۹ دی ماه در بیمارستان الغدیر

۴۵ روز از آن شب هولناک گذشته اما با این حال چند تصویر منتشر شده از دل یک بیمارستان همچنان در ذهن‌ها مرور می‌شود. گزارشی که در ادامه می‌خوانید، روایتی است از شب‌هایی که میدان الغدیر و بیمارستانی در قلب آن، ناگهان به کانونی از اضطراب، ازدحام و سوگ بدل شد. این گزارش، با مرور تصاویر منتشرشده و گفت‌وگو با شاهدان و مسئولان، در تلاش است تا آنچه در هجدهم و نوزدهم دی‌ماه ۱۴۰۴ در بیمارستان الغدیر گذشت را بازخوانی کند، از ورود موج مجروحان و جان‌باختگان تا پرسش‌هایی که هنوز بی‌پاسخ مانده‌اند. نیلوفر حامدی در ادامه این گزارش که روزنامه «شرق» آن را منتشر کرده با روایت تصاویر تازه منتشرشده از بیمارستان الغدیر، از شب‌های هجدهم و نوزدهم دی ۱۴۰۴ می‌نویسد:

در کنار چندین کارتن بسته‌بندی‌شده که در گوشه راست تصویر جا خوش کرده‌اند، پتوهای رنگارنگی نیز دیده می‌شود؛ سفید، صورتی، مشکی، آبی و قهوه‌ای. بیننده که چشمش را تیزتر کند، متوجه می‌شود که پتوها خالی نیستند. کمی بیشتر که دقت کند، بخشی از بدن انسان‌ها را هم می‌تواند در عکس بیابد؛ رها، تکیده و بیرون‌زده از پتو. تصویر را که بزرگ‌تر کند، دیگر همه‌چیز عیان می‌شود؛ پتوها پیکر انسان‌هایی را در خود جای داده‌اند، هرکدام در جهتی آرام گرفته‌اند و اگر این روزها را به چشم ندیده بودیم، گویی همگی به خوابی آرام فرورفته‌اند. در عکس دیگر اما می‌توان حتی صورت یکی از این پیکرها را هم دید: «آیدا عقیلی»؛ دختری جوان که شاید هنوز «صورت عشق را بر سینه نفشرده بود». چنان آرام و روشن خفته که گویی جهان هنوز در تپش نفس‌های او جاری است.

مردم و آمبولانس‌ها پیکرها را به بیمارستان می‌رساندند

همه چهار خیابان منتهی به میدان الغدیر، پر شده از بنرهای شهرداری؛ بنرهایی که خبر از برگزاری ملاقات‌های مردمی با شهرداران نواحی مختلف منطقه ۴ می‌دهد. هیچ‌کس باورش نمی‌شود که این خیابان در ۱۸ و ۱۹ دی‌ماهی که گذشت، چه‌ها به خود دیده است. خاصه، بیمارستان الغدیر که در قلب این محله واقع شده است؛ بیمارستانی هیئت‌امنایی و خیریه که شب‌های هجدهم و نوزدهم دی‌ماه محل قرارگیری پیکر تعداد زیادی از این کشته‌ها شده بود. به گفته رئیس مرکز روابط‌عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت، حدود ۳۶ بدن که دیگر جانی در آنها نمانده بود، به این بیمارستان منتقل شدند، برخی کشته‌شده و برخی دیگر مجروح.

درست در بحبوحه چهلم جان‌باختگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، انتشار تصاویری تکان‌دهنده از بیمارستان الغدیر تهران، بار دیگر، احساسات مردم ایران را جریحه‌دار کرد. «ح»، فروشنده لوازم مرتبط با خودرویی است که در محدوده بیمارستان الغدیر کار می‌کند. او در توصیف شب هجدهم به «شرق» می‌گوید:

شنیده بودیم که خبرهایی در راه است اما نمی‌دانستیم قرار است چه شود. به همین دلیل هم با اینکه بسیاری از همکاران دیگرم مغازه را بستند و رفتند، من و شریکم ماندیم تا کارمان را ادامه دهیم. از ساعت هشت شب اما همه‌چیز به هم ریخت. نیم‌ساعت که گذشت، اگر می‌خواستیم هم نمی‌توانستیم در شلوغی خیابان و میدان، خودروهایمان را تکان دهیم.

او که سال‌هاست در همان محله کار و زندگی می‌کند، می‌گوید تا به آن شب، بلوار «هنگام» را آن‌طور ندیده بود:

خیلی شلوغ شده بود. مردم زیادی در خیابان بودند. ساعات اول هم اگرچه جمعیت زیاد بود اما خطرناک به نظر نمی‌رسید تا اینکه ناگهان صدای شلیک آمد.

پس از آن بود که «ح» تصمیم گرفت مغازه را ببندد و به هر شکلی که شده، خودش را به خانه برساند:

دیگر ماندن صلاح نبود. یک موتور گیر آوردیم و به سمت خانه‌ رفتیم اما در همان دقایق بود که دیدیم بیمارستان الغدیر خیلی شلوغ شده است. ماشین‌ها و آمبولانس‌ها می‌آمدند و هرکدام پیکر کسی را تحویل می‌دادند. برخی از آنها زخمی شده بودند و برخی دیگر اما مشخص بود که از دست رفته‌اند.

او فردا شبش دیگر مغازه را باز نکرد اما از دوستانش شنیده که اوضاع در شب نوزدهم هم تفاوتی نکرده است.

‌‌۱۵۰ مجروح و ۳۶ فوتی

حسین کرمانپور، رئیس مرکز روابط‌عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت، با ارائه آماری از تعداد مجروحانی که هجدهم دی‌ماه به این بیمارستان اعزام شده بودند، به «شرق» توضیح می‌دهد:

میدان الغدیر یکی از نقاط شلوغ شب‌ هجدهم دی‌ماه بود. به همین دلیل هم افراد زیادی را از آن نقطه به نزدیک‌ترین مرکز درمانی همان حوالی رساندند که طبعاً مقصد می‌شود بیمارستان الغدیر. در نتیجه یک بیمارستان کوچک با موج عظیمی از مجروحان و فوتی‌ها روبه‌رو می‌شود. طبق گزارش‌های رسیده به ما، حدود ۱۵۰ مجروح به این بیمارستان مراجعه می‌کنند و همچنین پیکر ۳۶ نفر فوتی را به همین بیمارستان می‌رسانند. این در حالی است که سردخانه بیمارستان الغدیر فقط ظرفیت پنج فوتی را داشته است. فوتی‌ها هم از آنجا به کهریزک منتقل می‌شوند.

با وجود این، الغدیر و کادر درمانش به سایر افراد که از مجروحان بوده‌اند خدمت‌رسانی می‌کنند؛ بنابراین، تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی که از قضا بسیار هم دردناک است، دور از واقعیت نیست و صحت دارد.

کرمانپور اما با اشاره به اینکه بیمارستان الغدیر زیرمجموعه وزارت بهداشت نیست، ادامه می‌دهد:

«دو گروه بیمارستان زیرمجموعه وزارت بهداشت و درمان محسوب می‌شوند. یکی، بیمارستان‌های دولتی و دیگری بیمارستان‌های آموزشی و درمانی. حتی بیمارستانی مثل میلاد که دولتی محسوب می‌‌شود نیز زیرمجموعه تأمین اجتماعی است و نه وزارت ما. نقش وزارتخانه نسبت به بیمارستانی چون الغدیر که هیئت امنایی اداره می‌شود و خیریه است، نه نقش اجرایی که نظارتی به حساب می‌آید.

در همین حوزه نظارتی اما به نظر می‌رسد وزارت بهداشت از اقدامات بیمارستان الغدیر راضی است:

ما فقط می‌توانیم نسبت به امورات فنی مداخله کنیم. مثلاً اگر در آن شب این بیمارستان و کادر درمانش از ارائه خدمات درمانی به مردم ممانعت می‌کردند، ما باید ورود می‌کردیم.

‌سردخانه الغدیر با ظرفیت ۵ جسد

او در پاسخ به اینکه چرا اجساد در پتوهایی نگهداری شده بودند و رها وسط حیاط بیمارستان بودند، می‌گوید:

همان‌طورکه توضیح دادم بیمارستان خیریه الغدیر ناگهان با موج عظیمی از مراجعینی مواجه شد که خارج از ظرفیتش محسوب می‌شدند. تهران و آن محله به‌طور مشخص شلوغ بوده و بیمارستان الغدیر هم دقیقا دور میدان واقع شده است. در نتیجه، مراجعان زیادی به آنجا رفتند. لازم است توضیح دهم که آمبولانس فقط موظف است بیمار را به بیمارستان برساند و نه متوفی. همچنین، تنها آمبولانس‌هایی که متعلق به وزارت بهداشت هستند، آن آمبولانس‌هایی هستند که عدد ۱۱۵ روی خودرو نقش بسته شده است و فقط اجازه دارند انسان زنده را منتقل کنند، چون پیکر فوتی باید توسط خودروی مخصوص به پزشکی قانونی اعزام شود. اما در آن شب خاص، هم امکان دارد که برخی آمبولانس‌ها برای کمک به مردم جنازه‌ها را به نزدیک‌ترین بیمارستان رسانده باشند و هم از آنجایی که خودم آن شب شیفت درمانی داشتم و از نزدیک مشاهده کردم، بسیاری از پیکرهای کشته‌شدگان را مردم به بیمارستان رساندند؛ چون اطلاع نداشتند که پیکر انسان فوت‌شده باید مستقیم به مراکزی همچون کهریزک برسد. این نکته را هم اضافه کنم که پزشکی قانونی نیز زیرمجموعه وزارت بهداشت نیست. بسیاری تصور می‌کنند به‌خاطر وجود واژه پزشکی، این سازمان متعلق به ماست، درحالی‌که سازمان پزشکی قانونی زیرمجموعه قوه قضائیه است و اساساً ارتباطی به ما ندارد.

در این میان، شنیده‌ می‌شود مسئولان بیمارستان الغدیر از کادر درمانشان تعهدنامه کتبی گرفته‌اند مبنی بر اینکه آنها اجازه گفت‌وگو با هیچ‌کس و هیچ رسانه‌ای، درباره رخداد‌های ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه ندارند.

رئیس مرکز روابط‌عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت در واکنش به این خبر و در توضیح اینکه آیا چنین چیزی درست است یا خیر، می‌گوید:

از آنجایی که تا به حال در مراکز درمانی ما چنین اتفاقی رخ نداده است و همه مختارند درباره موضوعات پیش‌آمده حرف بزنند، بنده اطلاعی دراین‌باره ندارم. ضمن اینکه، این بیمارستان خیریه است و شاید به هر نحوی نگران امنیت نیروهایش بوده و به همین دلیل هم چنین کاری کرده است، اما اینکه چنین اتفاقی رخ داده یا نه و اینکه اساساً مدیران یک بیمارستان کاملا هیئت امنایی و خیریه اجازه قانونی چنین کاری را دارند یا نه، من بی‌خبرم.